معنای خاتم

مقدمه

الفاظ در زبان عربی دو جور معنا دارند:

1-ما وُضِعَ لَه: معنای ریشه اصلی واژه. معنای ریشه ای کلمه هیچگاه تغییر نمی کند مانند همین واژه "ختم" که در تمامی فرهنگ های لغت عربی [1]به معنای پایان دادن می باشد.

2-ما استُعمِلَ فیه: کاربردهای کلمه که در همه زبانها بسیار زیاد و رو به افزایش است.

بررسی خاتم

خاتم به دو شکل در زبان عربی استعمال می شود:

1-خاتَم( فتح تاء ) 2-خاتِم( کسر تاء )

کنکاش کردن هر دو صورت

اگر خاتِم باشد اسم فاعل به همان معنای ریشه ای خود یعنی ختم کننده است؛

اما اگر خاتَم باشد چهار شکل متصور است:

أ-فعل ماضی باب مفاعله[2]

ب-مصدر به معنای اسم فاعل

ج-اسم به معنای مُهر

د-اسم مفعول

توضیح معنای سوم

عربها در زمان نزول قرآن و پیش از آن مهری را مانند انگشتر به انگشت کرده و آخر نامه را مهر می کردند که علامت پایان نامه بود و روی درهای ظروف و شیشه ها را با گل بسته و روی در گلی مهر می زدند[3].

خلاصه این که خاتَم در هر چهار شکل به معنای پایان دهنده است.


[1] - حتی معلوف لویس مسیحی هم در المنجد فی اللغة همین را گفته است.

[2]- خاتَمَ یُخاتِمُ مُخاتَمَة

[3] - آیین خاتم قدردان قراملکی ص 481