خاتم النبیین محمد صلی الله علیه و آله

حدیثی وجود دارد که در صدد بیان سبب نام گذاری "سید النبیین" برای حضرت خاتم صلی الله علیه و آله می باشد و اینکه چرا آن پیامبر الهی را سید انبیا خواندند.

ترجمه بخشی از حدیث

از حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام سؤال شد که در چه حالی صبح خویش را آغاز کردید؟ فرمود: در حالی آغاز کردم که صِدّیق اکبر و فاروق اعظم و ... هستم، در ادامه حضرت می فرمایند:....

نبوت برای هیچ نبی ای تحقق نمی یابد مگر اینکه خاتمی[1] را از محمد صلی الله علیه و آله دریافت کند و به خاطر همین حضرت محمد خاتم النبیین را سید النبیین نامیده اند[2].

توضیح

مقدمه

زمانی که سه حرف "س م و" به باب تفعیل می رود به سَمَّی تبدیل می شود و در زبان عربی، این واژه زمانی که به معنای نام گذاشتن باشد دو عدد مفعول دارد که مفعول دوم آن گاهی با حرف باء[3] و گاهی بدون آن به کار می رود. شاید بتوان گفت که این کلمه در قرآن کریم بدون باء استعمال شده است[4].

واکاوی حدیث

واژه سمی در حدیث مذکور مجهول شده است یعنی فاعل آن[5] حذف و مفعول اول[6] به جای فاعل نشسته و کلمه "محمد" بدل خاتم النبیین و سید النبیین هم مفعول دوم فعل سُمّی می باشد؛ تصویر این بحث های عربی به این صورت می شود:

سُمّیَ خاتمُ النبِیینَ [ نائب فاعل] محمدٌ [ بدل ] سیّدَ النبیین [ مفعول دوم ]

نکته

اگر "محمد" در حدیث یاد شده مفعول دوم بود می بایست طبق قواعد زبان عربی منصوب ( محمداً ) بشود؛

بنابراین معنای این بسیار راهگشاست چرا که می فرماید: چون هر پیامبری در پیامبری خویش نیازمند این بود که از حضرت محمد صلی الله علیه و آله خاتم دریافت کند ایشان را سید الانبیاء نام نهادند نه خاتم الانبیاء؛ آقای همه انبیاء حضرت ختمی مرتبت هستند چون که جمیع پیامبران به اجازه ایشان پیامبر گردیدند.


[1]- مهر نبوت

[2]- سُئِلَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع كَيْفَ أَصْبَحْتَ فَقَالَ أَصْبَحْتُ وَ أَنَا الصِّدِّيقُ الْأَكْبَرُ وَ الْفَارُوقُ الْأَعْظَمُ وَ أَنَا وَصِيُّ خَيْرِ الْبَشَرِ وَ أَنَا الْأَوَّلُ وَ أَنَا الْآخِرُ وَ أَنَا الْبَاطِنُ وَ أَنَا الظَّاهِرُ وَ أَنَا بِكُلِّ شَيْ‏ءٍ عَلِيمٌ وَ أَنَا عَيْنُ اللَّهِ وَ أَنَا جَنْبُ اللَّهِ وَ أَنَا أَمِينُ اللَّهِ عَلَى الْمُرْسَلِينَ بِنَا عُبِدَ اللَّهُ وَ نَحْنُ خُزَّانُ اللَّهِ فِي أَرْضِهِ وَ سَمَائِهِ وَ أَنَا أُحْيِي وَ أَنَا أُمِيتُ‏ وَ أَنَا حَيٌّ لَا أَمُوتُ فَتَعَجَّبَ الْأَعْرَابِيُّ مِنْ قَوْلِهِ فَقَالَ ع أَنَا الْأَوَّلُ أَوَّلُ مَنْ آمَنَ بِرَسُولِ اللَّهِ ص وَ أَنَا الْآخِرُ آخِرُ مَنْ نَظَرَ فِيهِ لَمَّا كَانَ فِي لَحْدِهِ وَ أَنَا الظَّاهِرُ ظَاهِرُ الْإِسْلَامِ وَ أَنَا الْبَاطِنُ بَطِينٌ مِنَ الْعِلْمِ وَ أَنَا بِكُلِّ شَيْ‏ءٍ عَلِيمٌ فَإِنِّي عَلِيمٌ بِكُلِّ شَيْ‏ءٍ أَخْبَرَ اللَّهُ بِهِ نَبِيَّهُ فَأَخْبَرَنِي بِهِ فَأَمَّا عَيْنُ اللَّهِ فَأَنَا عَيْنُهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَفَرَةِ وَ أَمَّا جَنْبُ اللَّهِ فَأَنْ تَقُولَ نَفْسٌ يا حَسْرَتى‏ عَلى‏ ما فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللَّهِ‏ وَ مَنْ فَرَّطَ فِيَّ فَقَدْ فَرَّطَ فِي اللَّهِ وَ لَمْ يَجُزْ لِنَبِيٍّ نُبُوَّةً حَتَّى يَأْخُذَ خَاتَماً مِنْ‏ مُحَمَّدٍ ص فَلِذَلِكَ سُمِّيَ خَاتَمُ النَّبِيِّينَ مُحَمَّدٌ سَيِّدَ النَّبِيِّينَ وَ أَنَا سَيِّدُ الْوَصِيِّينَ وَ أَمَّا خُزَّانُ اللَّهِ‏ فِي أَرْضِهِ فَقَدْ عَلِمْنَا مَا عَلَّمَنَا رَسُولُ اللَّهِ ص بِقَوْلٍ صَادِقٍ وَ أَنَا أُحْيِي أُحْيِي سُنَّةَ رَسُولِ اللَّهِ وَ أَنَا أُمِيتُ أُمِيتُ الْبِدْعَةَ وَ أَنَا حَيٌّ لَا أَمُوتُ لِقَوْلِهِ تَعَالَى‏ وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ‏ ( مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، ج‏39 ، ص347 و 348 )

-[3]سَمّیتُ ابنی بِعَلِیّ: پسرم را علی نام نهادم

[4]- ( وَ إِنِّي‏ سَمَّيْتُها مَرْيَمَ ) آل عمران،آیه 36 و ( هُوَ سَمَّاكُمُ‏ الْمُسْلِمِينَ مِنْ قَبْلُ وَ فِي هذا ) حج، آیه 78

[5]- که الله بوده

[6]- خاتم النبیین